23.05.2018

Witamina D3 – dlaczego jest tak ważna?

Niedobory witaminy D3 stają się coraz bardziej powszechne i dotyczą różnych grup etnicznych, mieszkańców różnych krajów, dorosłych, jak i dzieci. Niestety często my, rodzice, nie zdajemy sobie sprawy jak ważną rolę witamina D3 odgrywa w prawidłowym rozwoju organizmu, szczególności małych dzieci. Obecnie niedobory witaminy D3 określa się niedoborami na skalę całej Polski!

Jedną z form witamin grupy D jest dobrze nam znana i polecana witamina D3, która odgrywa znaczącą rolę w dbaniu o zdrowie naszych dzieci. Należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach oprócz niej w tej grupie znajdują się witamina A,E,K. Receptory witaminy D3 są umiejscowione właściwie w każdej komórce i tkance układu immunologicznego naszego organizmu. Dlatego między innymi jej poziom odgrywa ważną rolę w budowaniu odporności. Kolejnym jej ważnym zadaniem jest utrzymanie równowagi wapnia w naszym organizmie. Od jej niedoborów dziecko może zachorować na krzywicę.

Jednak to nie wszystko, Witamina D3 jest wielozadaniowa, ponieważ ma jeszcze ogromny wpływ na gospodarkę hormonalną oraz wodno – elektrolitową. Co to oznacza? U dzieci, które mają niedobory witaminy D3, częściej dochodzi do złamań, czy bólu kości.
Udowodniono także związek pomiędzy niedoborem witaminy D3 u najmłodszych, a ich nadwrażliwością na wybrane alergeny. Można zatem założyć, że braki witaminy D3 będą skutkowały większą skłonnością alergiczną organizmu. Podstawowym źródłem witaminy D3 jest produkcja skórna pod wpływem działania promieni słonecznych. Jest ona zależna od wielu czynników: pory roku, karnacji skóry oraz od tego w jakiej szerokości geograficznej mieszkamy.

Niby proste, ale… w dzisiejszych czasach dzieci większość czasu spędzają w domu. Warto wyjść ze swoim bobasem na spacer i co ważne, nie trzeba wystawiać maluszka na pełne słońce, aby zaszedł proces syntezy witaminy D3 w skórze. Wiemy, że opalanie robi więcej szkód, niż pożytku, więc szczególnie delikatna skóra dzieci powinna być chroniona przed słońcem. I choć faktem jest, że witamina D3 wytwarza się pod wpływem promieni UV, ale pamiętajmy, że słońce schowane za chmurą również wydziela promienie UV potrzebne do syntezy witaminy. Pojawiają się też informacje o całkowitym blokowaniu syntezy witaminy D3 przy użyciu kremów do opalania z wysokim filtrem, ale ta teza nie została potwierdzona wiarygodnymi badaniami naukowymi. Warto więc na spacer nie opatulać szczelnie dziecka, gdyż wystarczy 20% odsłoniętego ciała między godziną 10 a 15 na 15 minut, aby skorzystać z produkcji witaminy D3. W takiej ilości czasu i słońca za chmurką dziecko nie zdąży się opalić (co może nieść ryzyko), a efektywnie wyprodukuje witaminę D3.

Kiedy już wyjdziemy na słońce – u dzieci zalecamy stosować filtry mineralne. Uważa się, iż filtry chemiczne mogą podrażniać naskórek i powodować alergie. Większość kremów do opalania dla niemowląt produkowana jest właśnie na bazie filtrów mineralnych, warto jednak przed zakupem kosmetyku, sprawdzić jego skład na etykiecie i upewnić się, że będzie on odpowiedni dla skóry dziecka.

Gdzie jeszcze znajdziemy witaminę D3?
W tłustych rybach, jajach kurzych oraz wątrobie. Tutaj rodzi się kolejny problem z jej podażą u najmłodszych – mało które dziecko codziennie je tłuste ryby, jaja czy też wątróbkę. Jeżeli do tego dochodzi brak ekspozycji na słońce – mamy do czynienia z praktycznie zerową podażą witaminy D3 u dzieci. Co jeszcze sprzyja niedoborom witaminy D3? – otyłość i przewlekłe choroby wątroby, nerek, upośledzone wchłanianie tłuszczów z przewodu pokarmowego, stosowanie niektórych leków. Objawami niedoboru witaminy D3 jest krzywica i osteomalacja, czyli poważna choroba kości, zwiększa się także ryzyko złamań. Brak tej ważnej witaminy to także zaburzenia w zakresie odporności, w tym chorób autoimmunologicznych, cukrzycy typu 1 i 2 oraz niektórych nowotworów i choroby niedokrwiennej serca. Trochę lepiej ma się sytuacja u noworodków i dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym – tutaj mamy często dodatek witaminy D3. Matka karmiąca piersią powinna po wcześniejszym badaniu poziomu witaminy D3 z krwi, uzupełnić ewentualne niedobory.

Jak zapobiegać niedoborom?
Przede wszystkim najpierw wykonujemy badanie z krwi aby sprawdzić poziom witaminy D. Badanie nazywa się 25(OH)D3 i warto je zrobić już po pierwszym roku życia. Kosztuje około 30-60 złotych w zależności od laboratorium.
Dla uzyskania prawidłowego stężenia witaminy D3 w surowicy krwi, rekomendowana, doustna, dawka witaminy D3 wynosi 400 j.m./dobę. Suplementację rozpoczyna się od pierwszych dni życia (niezależnie od tego czy matka w II i III trymestrze ciąży przyjmowała witaminę D3). U dzieci karmionych wyłącznie piersią zalecane jest podawanie całej dawki, natomiast u dzieci karmionych sztucznymi mieszankami należy uwzględnić ilość witaminy D zawartą w pożywieniu. Dzieci urodzone przedwcześnie: zalecana dawka witaminy D wynosi 800 j.m. dziennie do czasu osiągnięcia skorygowanego wieku 40 tygodni. Następnie 400 j.m/dobę. Dzieci i młodzież od 1. do 18. roku życia: zalecana dawka witaminy D wynosi od 600 do 1000 j.m./dobę, zależnie od masy ciała, od października do marca lub przez cały rok, jeżeli synteza skórna jest niewystarczająca (np. przy ograniczonym czasie przebywania na słońcu). Jednak często starsze dzieci muszą przyjmować okresowo wyższe dawki po konsultacji z lekarzem, gdyż 1000 IU często nie wystarcza do wyeliminowania niedoborów. Dzieci z grupy ryzyka: z nadwagą, otyłością, zaburzeniami odporności powinny przyjmować większe ilości witaminy D3 po konsultacji z lekarzem.
Badanie z krwi – 25OHD3 – zawsze powtarzamy po 3-4 miesiącach od rozpoczęcia suplementacji.

Jakie preparaty wybrać?
Najczęściej spotykane formy preparatów z witaminą D3 to tabletki, krople, kapsułki typu „TWIST-OFF” oraz spray. Dla niemowląt i dzieci bardzo dobrze sprawdza się witamina D3 w formie sprayu. Przy takiej formie podania mamy też pewność, że maluszek dostał całą dawkę, która zostanie wchłonięta przez błony śluzowe. Kapsułki typu „TWIST-OFF” wymagają więcej wprawy – bardzo łatwo wyślizgują się z dłoni, co w skrajnym przypadku może spowodować połknięcie tabletki i zakrztuszenie się dziecka. W przypadku starszych dzieci o wyborze suplementów będą decydowały głównie kwestie wygody i indywidualnych preferencji.

Baza tłuszczowa
Witamina D3 rozpuszcza się tylko w tłuszczach, dlatego jej nośnikiem w suplementach musi być olej jadalny. Najbezpieczniejszym wyborem jest preparat na bazie oleju w pełni przebadanego i stosowanego w żywieniu przez dłuższy czas np. oliwy z oliwek. Aktualnie coraz więcej dostępnych jest suplementów, w których nośnikiem witaminy D jest olej z krokosza barwierskiego, który jest cennym źródłem Niezbędnych Nienasyconych Kwasów Tłuszczowych (NNKT) o potwierdzonym pozytywnym wpływie na organizm człowieka. Przed zakupem witaminy D3 koniecznie sprawdź jej skład! Często mogą być tam obecne związki aromatyczne lub substancje zmieniające skład, dobry produkt jest bezzapachowy i bezsmakowy. Zawsze należy badać poziom witaminy D3 zarówno przed podjęciem decyzji o suplementacji jak i po jej zakończeniu! Dlatego droga mamo, nie lekceważ tak ważnej dla naszych dzieci witaminy. Zaopatrując swoje dzieci w odpowiednią podaż witaminy D3 dbamy o ich przyszłość i dajemy im lepszy start w życie.

Zdjęcia: Getty Images

Red.: Agnieszka Wesołowska