26.02.2019

Teatralny eksperyment dla małych widzów

Zaplanowanych było 80 spektakli. Do dzisiaj zagrano już ich 1300 i do końca roku przewidzianych jest jeszcze 500. Powodzenie tego nietypowego przedstawienia przekroczyło najśmielsze oczekiwania jego twórców. Grane jest od 3 lat, a w 2019 roku rozpoczął się jego czwarty sezon. Mowa o SENSORYCZNYM LABIRYNCIE MUZYCZNYM, czyli pierwszym tak dużym interdyscyplinarnym projekcie Teatru Małego Widza.

Ten „eksperyment” z pogranicza instalacji, teatru i muzycznego performensu zapoczątkował nowy rozdział w działalności artystycznej Teatru Małego Widza, nazywany roboczo nurtem „instalacji teatralnych”. Po nim pojawiły się “Ocean snów”, “Ćmy i motyle”, a niebawem także „Kosmos”, o którym kilka słów pod koniec tekstu. Te projekty to efekt wieloletnich obserwacji małych widzów odwiedzających teatr i odpowiedź na to, co ich bawi, czym są zaciekawione, jak zmotywować je do samodzielnego myślenia i analizowania. „Nade wszystko jednak wierzymy w teatr, który opiera się na bezgranicznym zaufaniu do dziecięcej wyobraźni. Dlatego odważnie bawimy się abstrakcją, nieustannie eksperymentujemy, badamy i obserwujemy, a każde nowe przedsięwzięcie jest sumą zebranych doświadczeń” – dodaje Agnieszka Czekierda, Dyrektor Generalna Teatru Małego Widza.

LABIRYNT jest syntezą wielu rodzajów sztuki. Dużo jest w nim miejsca na wszelkiego rodzaju doznania sensoryczne, dzięki którym łatwiej jest dotrzeć do wrażliwości małego odbiorcy, a także muzyki granej na żywo, za pomocą której można z dziećmi nawiązać dialog i zbudować zaufanie. Ten projekt jest dedykowany także dorosłym, a przestrzeń LABIRYNTU została zbudowana także z myślą o nich (przewidziany wiek widzów wynosi 1-99 lat).

SENSORYCZNY LABIRYNT MUZYCZNY to cztery główne przestrzenie dedykowane zmysłom dotyku, węchu, wzroku i słuchu oraz dodatkowo zaaranżowane przejścia łączące poszczególne sale. Podczas zwiedzania grupą uczestników opiekuje się przewodnik, którego zadaniem jest wprowadzić ich w magiczny świat zmysłów. W poszczególnych salach spotykają oni również muzyków. Liczba widzów w grupie to maksymalnie 15-16 osób, aby została zachowana kameralność i aby każdy uczestnik mógł w pełni doświadczyć tego, co oferuje LABIRYNT. Ta magiczna wędrówka trwa 70 minut. Na eksplorowanie każdej sali przewidzianych jest około 15 minut i zaplanowany jest także dodatkowy czas, aby spokojnie przemieścić się do kolejnych przestrzeni.

LABIRYNT dostosowany jest do możliwości percepcyjnych małych dzieci, do ich sposobu oglądania i badania świata. Jest bardzo sensoryczny, bo małe dzieci badają świat empirycznie. Nie należy spodziewać się tu tradycyjnego spektaklu, z podziałem na widownię i scenę. To przestrzeń do eksplorowania i doświadczania wszystkimi zmysłami. Jest tu czas na zabawę, słuchanie muzyki, taniec, przytulanie, dotykanie przeróżnych powierzchni, przyglądanie się, czas na zadumę i czas na bycie tu i teraz. Uczestnicy wędrujący po LABIRYNCIE są niejako współtwórcami zdarzeń, bo jest to projekt częściowo otwarty. „Natomiast cały czas czuwają nad nimi aktorzy i muzycy, którzy mają niebywałą elastyczność i umiejętność improwizacji” – opowiada pani Agnieszka. Do zespołu artystów od wielu lat współpracujących z Teatrem Małego Widza należą aktorzy: Lena Kowalska, Dagmara Bąk, Arkadiusz Wrzesień i Jędrzej Taranek oraz muzycy: Iza Lamik, Basia Derlak, Igor Spolski,Jacek Szabrański, Gwidon Cybulski i Sebastian Wielądek.

Swoich sił w roli przewodników próbują również nowi aktorzy: Sonia Jachymiak, Aleksandra Tomaś, Gosia Moskalewicz, Ewelina Gnysińska, Bartosz Cymbalista. „To oni nawiązują komunikację z małymi dziećmi poprzez skupienie ich uwagi, bliskość, kontakt wzrokowy, kontrolowanie nastrojów, minimalizowanie zakłóceń i bardzo elastyczne dostosowywanie się do sytuacji. Bo tylko wtedy nawiązanie prawdziwego dialogu jest możliwe i tylko wtedy teatr dla maluchów ma głęboki sens”.

„Wszystkie wnętrza zostały zaprojektowane w taki sposób, aby były bezpieczne, przytulne, pełne różnorodnych faktur, kolorów, efektów wizualnych, muzycznych i dotykowych zapraszających do odkrywania i eksperymentowania” – mówi Dyrektor Generalna. Kiedy przewodnik otwiera pierwsze drzwi, żaden z uczestników nie wie, co dokładnie zobaczy, ale wszyscy słyszą już pewien głos. Jest to głos wróżki, który przeprowadzi widzów przez krainę doświadczaną za pomocą dotyku, w czarodziejski sposób zaklinając instrumenty i tworząc delikatną muzykę. Dotyk jest tu wszechobecny – na podłodze stopy mogą badać kręgi z różnymi teksturami, z sufitu zwisają worki wypełnione rozmaitymi granulatami, jest nawet ściana, po której dzieci mogą sobie „pochodzić” … Przejście do drugiej sali, sali zapachowej, jest lustrzanym tunelem, w którym widzowie mogą przejrzeć się z każdej perspektywy. I już tutaj można dać się ponieść tajemniczym zapachom pochodzącym z drugiej krainy, w której małe noski i duże nosy będą pracować na pełnych obrotach. W sali zapachów towarzyszą widzom również magiczne dźwięki, za które odpowiada osobliwy instrument składający się z kolorowych i świecących przycisków – ableton… Korytarz przejściowy do kolejnej sali jest wypełniony makaronowym lasem. Kiedy widzowie już przez niego przebrną, doświadczą błogiego wytchnienia, bowiem w następnej krainie wygodnie zasiądą i wysłuchają opowieści o mieszkańcach podwodnego świata. Towarzyszyć im będą niecodzienne dźwięki… W ostatniej czarodziejskiej sali zanurzą się w niebieskim budyniu i będą podziwiać rozświetlone kwiatowe niebo w towarzystwie granej na żywo muzyki, jakiej wcześniej nie słyszeli… 

A potem w Teatrze rozbrzmiewać będą wielokrotne dziecięce okrzyki: „Jeszcze raz! Jeszcze raz!” …

Uczestnicy LABIRYNTU przenoszą się w zupełnie inny świat. Świat relaksu, odprężenia, wyciszenia. Bo LABIRYNT to więcej niż teatr. Odwiedzają go nie tylko mieszkańcy Warszawy, ale całe rzesze widzów z pozostałych miast Polski, a nierzadko również z zagranicy. Widzowie bardzo często dzielą się potem wrażeniami na swoich blogach, piszą komentarze na Facebooku’u i polecają wizytę w Teatrze Małego Widza swoim znajomym i rodzinom. „Wszystko to pokazuje nam, jak ogromne jest zapotrzebowanie na tego rodzaju projekty artystyczne. Nowatorskie, eksperymentalne, niecodzienne, ale jednocześnie ciepłe, przytulne, bezpieczne. Sprawiają one radość nie tylko maluchom, ale także tym już całkiem dorosłym widzom” – podsumowuje pani Agnieszka. Na moje pytanie o ograniczenia LABIRYNTU pani Agnieszka odpowiada: „Ze względu na specyficzny rodzaj przestrzeni nie jest ona niestety dostępna dla osób poruszających się na wózkach. Bardzo doceniamy, gdy opiekunowie uprzedzają nas, że ich dzieci mogą wymagać szczególnego traktowania np. ze względu na jakiś rodzaj niepełnosprawności. Staramy się wtedy dostosować maksymalnie do potrzeb takiego uczestnika. Labirynt nie powinien też być mylony z terapią sensoryczną, która jest sprawą bardzo indywidualną.”

LABIRYNT 2 to KOSMOS, który jest kontynuacją nurtu „instalacji teatralnych”. Ma być przedsięwzięciem jeszcze większym i wersją bogatszą o wszystkie dotychczasowe doświadczenia zespołu Teatru Małego Widza. To również projekt interdyscyplinarny, połączenie różnych dziedzin sztuki – rodzaj instalacji i performensu, gdzie odkrywaniu kosmicznej przestrzeni za pomocą zmysłów towarzyszyć będzie muzyka grana na żywo. W tę sensoryczną i doznaniową podróż zabierze widzów 3 artystów (aktor i dwójka muzyków). Widzowie odwiedzą układ słoneczny, a potem… teleportując się i przemieszczając po międzygalaktycznej materii zobaczą z bliska inne bajeczne planety z nieziemskimi jeziorami, kraterami i wulkanami. Odwiedzą księżycowe wyspy, przefruną przez mgły i mgławice, będą dotykać gwiazd i stąpać po mlecznej drodze. Będą potrzebować do tego dużo wyobraźni, bo w Teatrze Małego Widza nie ma mowy o dosłowności. Abstrakcja i umowność to klucze do uruchomienia wyobraźni. Pierwsze spektakle odbędą się 18 maja 2019 na ul. Bednarskiej 9 (Mariensztat). Instalację zaprojektuje światowej sławy studio projektowe – Studio Rygalik. Twórcy projektu przewidują również jego dostępność dla dzieci, które z różnych powodów nie mogą zakupić biletu wstępu.

 Nie możemy się doczekać…

Zdjęcia: Kasia Rękawek

Za pomoc w realizacji sesji dziękujemy Teatrowi Małego Widza w Warszawie.